DataD valideert in opdracht van de OVAM de afvalstromen in MATIS

DataD valideert in opdracht van de OVAM de afvalstromen in MATIS

• DataD valideert in opdracht van de OVAM de afvalstromen in MATIS om de kwaliteit van afvaldata structureel te verbeteren.
• Focus op uitschieters, duizendfouten opsporen en stromen correct classificeren.
• Meer dan 2.000 mails beantwoord en honderden meldingen gecorrigeerd in 2025.
• Nieuwe validatieregels in het MATIS-webloket voorkomen structurele fouten.
• Resultaat: betrouwbare statistieken voor beleid en rapportering.

Ontdek hoe data jouw beleid versterkt.

Waarom DataD in opdracht van de OVAM de afvalstromen in MATIS valideert

Dat DataD in opdracht van de OVAM de afvalstromen in MATIS (Materialeninformatiesysteem) valideert, is geen administratieve oefening. Het gaat over het optimaliseren van de kwaliteit van de in MATIS verzamelde data en het opmaken van validatieregels die mettertijd geautomatiseerd kunnen worden. DataD doet deze oefening voor de derde keer, met als resultaat dat nu al een aantal automatische controles op afvalmeldingen van bedrijven wordt uitgevoerd.

Via het materialeninformatiesysteem (MATIS) melden afvalverwerkers en geregistreerde inzamelaars hun inkomende en uitgaande afvalstromen. Op deze manier worden data verzameld die de basis vormen van de Vlaamse afvalstatistieken, recyclagecijfers en de Europese rapportering. Maar cijfers zijn pas waardevol als ze volledig, correct en consistent zijn.

De opdracht was duidelijk: respons verhogen (bedrijven die moeten melden, ook daadwerkelijk stimuleren om te melden) én datakwaliteit verbeteren.

Hoe DataD de afvalstromen in MATIS valideert

Wanneer DataD in opdracht van OVAM de afvalstromen in MATIS valideert, gebeurt dat via een gestructureerde aanpak met vier deeltaken:

1. Ondersteuning van de afvalverwerkers en de inzamelaars van bedrijfsafval 
2. Validatie van de door de bedrijven gemelde gegevens
3. Opsporen van systematische fouten
4. Optimalisatie en rapportering

1. Ondersteuning via mailbox en FAQ-typologie

In 2025 werden meer dan 2.000 mails beantwoord. MATIS was nieuw voor de meeste bedrijven en omdat niet elk bedrijf beschikt over bv. een milieudeskundige, was er nood aan deze externe begeleiding. Veel voorkomende vragen gingen over: wat moet er nu juist gemeld worden, waar moet mijn bedrijf melden, ik kan mijn bedrijfsdata niet opladen, moet ik wel melden, ik kan niet inloggen, ..... Ook buitenlandse inzamelaars die afval vanuit Vlaanderen ontvangen, kregen steeds een gepast antwoord (in diverse talen).

Om dit alles in goede banen te leiden, werd een FAQ-typologie in Nederlands, Frans en Engels samengesteld met gestandaardiseerd antwoord op diverse vragen. Dit verhoogt niet alleen de respons, maar ook de juistheid van de data.

2. Validatie per afvalstroom

DataD valideerde een aantal specifieke stromen zoals kunststoffen, papier en karton, houtafval, metalen, biologisch afbreekbaar materiaal (compostering en vergisting). 

Per stroom werd gekeken naar:

• Correct gebruik van EURAL-codes
• Juiste verwerkingswijze en RD-code
• Vergunningsstatus
• Massabalans (IN vs UIT) en vergelijking tussen bedrijven onderling
• Uitschieters in tonnages
• Historische afwijkingen
• ....

De validatie gebeurde geaggregeerd via Power BI en Excel, niet melding per melding. Zo blijft de aanpak efficiënt en schaalbaar.

3. Opsporen van systematische fouten

De meest voorkomende afwijking was dat er gemeld werd in kilogram in plaats van ton. Als er een vermoeden was dat een bedrijf een dergelijke fout gemaakt had, werd met het bedrijf contact opgenomen (mail, telefoon). Zodra een bedrijf bevestigde dat er correcties werden uitgevoerd, werd dit nogmaals nagekeken. Op basis van de bevindingen van DataD, werden nieuwe limieten ingebouwd in het MATIS-webloket. Dit toont aan dat een systematische data-analyse leidt tot structurele verbeteringen.

4. Optimalisatie en rapportering

Na afloop van de validatie van de gerapporteerde afvalstromen in MATIS werd een rapport opgesteld dat dient als instrument om het systeem bij te sturen en verder te automatiseren.

Wat betekent dit voor beleid en statistiek?

Wanneer DataD in opdracht van OVAM de afvalstromen in MATIS valideert, heeft dat directe impact op:

• de correctheid van de recyclagepercentages
• EU-rapportering
• beleidsmonitoring
• inschatting van de hoeveelheid verwerkt bedrijfsafval
• Analyse van de afvalstromen per sector

Een fout in verwerkingswijze kan leiden tot een foutieve recyclageberekening.
Ontbrekende meldingen vertekenen sectorcijfers.
Een duizendfout verstoort statistieken drastisch.

De validatie is dus geen detailwerk. Het is fundamentele kwaliteitsbewaking van Vlaamse afvaldata.

De rol van CityD-WES en DataD

Binnen CityD-WES wordt deze opdracht uitgevoerd door DataD, met de focus op datavalidatie, -analyse en ook fungerend als contactcenter om meldingsplichtige bedrijven te begeleiden bij hun melding.

Sterktes in deze opdracht:

• Onafhankelijke en objectieve analyse
• Ervaring met IMJV-validaties en afvalcodes
• Brug tussen beleid en praktijk
• Structurele optimalisatie, niet enkel correctie

FAQ – DataD valideert in opdracht van OVAM de afvalstromen in MATIS

1. Waarom is validatie in MATIS nodig?
Omdat afvalstatistieken gebaseerd zijn op bedrijfsrapportering. Zonder validatie ontstaan structurele fouten.

2. Corrigeert DataD zelf de gegevens?
Nee. Bedrijven passen hun meldingen zelf aan na gerichte feedback door DataD.

3. Wat zijn duizendfouten?
Fouten waarbij kilogram als ton wordt ingevoerd, waardoor cijfers 1.000 keer te hoog zijn.

4. Welke afvalstromen kregen prioriteit?
Onder meer kunststoffen, restafval, papier en karton, hout, metalen en biologisch afbreekbaar materiaal (compostering en vergisting).

5. Wat is het einddoel van deze opdracht?
Betrouwbare data voor beleidsrapportering en correcte berekening van recyclage- en afvalcijfers.

Waarom MATIS belangrijk is – ook in een Europese context

Wanneer DataD in opdracht van de OVAM de afvalstromen in MATIS valideert, gaat het niet alleen over Vlaamse rapportering. MATIS is een strategisch instrument binnen het Europese afval- en materialenbeleid.

1. Europese rapporteringsverplichtingen

Vlaanderen moet afval- en recyclagecijfers rapporteren aan de Europese Unie. Die cijfers worden gebruikt om te monitoren of lidstaten voldoen aan Europese doelstellingen rond:

• Recyclagepercentages
• Stedelijk afval
• Circulaire economie
• Materiaalhergebruik

Als de data in MATIS niet correct zijn, ontstaan er risico’s:

• Onderschatting of overschatting van recyclage
• Foute toewijzing van afvalstromen
• Onbetrouwbare benchmarking tussen regio’s

 Met andere woorden: lokale datakwaliteit heeft internationale gevolgen.

2. Basis voor circulaire economie

De Europese Green Deal en circulaire ambities steunen op correcte materiaalstromen. MATIS registreert:

• Wat binnenkomt bij een verwerker (IN)
• Wat verwerkt wordt binnen het bedrijf (INTERN)
• Wat na verwerking het bedrijf verlaat (UIT)
• Welke materialen geen afval meer zijn (end of waste)

Die informatie is essentieel om te bepalen:

• Hoeveel effectief gerecycleerd wordt
• Welke stromen nog verbrand of gestort worden
• Waar optimalisatie mogelijk is

Wanneer DataD de afvalstromen in MATIS valideert, verhoogt dit dus rechtstreeks de betrouwbaarheid van circulaire beleidskeuzes.

3. Impact op beleidskeuzes

Correcte afvaldata beïnvloeden:

• Beleidsprioriteiten
• Investeringsbeslissingen
• Europese vergelijkingen
• Strategische planning

Een fout in verwerkingswijze of EURAL-code kan leiden tot een foutieve inschatting van recyclageprestaties. Dat beïnvloedt hoe Vlaanderen scoort ten opzichte van andere regio’s.

Daarom is de validatie van de rapporten in MATIS geen technische oefening, maar een beleidskritische activiteit.

4. Transparantie en governance

In een Europese context wordt steeds meer nadruk gelegd op:

• Transparantie
• Datagedreven beleid
• Monitoring & evaluatie
• Accountability

MATIS vormt de Vlaamse databron voor afval- en materiaalmonitoring.
Wanneer DataD in opdracht van de OVAM de afvalstromen in MATIS valideert, versterkt dit de governance-structuur rond milieu- en materialenbeleid.

Betrouwbare data zorgen voor:

• Betere beleidsdialoog
• Sterkere onderbouwing richting Europa
• Consistente historische reeksen
• Minder correcties achteraf

Conclusie

Dat DataD in opdracht van OVAM de afvalstromen in MATIS valideert, is essentieel voor correcte afvalstatistieken, beleidsbeslissingen en onderbouwde rapporten voor de Europese instanties

De combinatie van ondersteuning van bedrijven, structurele validatie, detectie van abnormaal hoge cijfers en systeemoptimalisatie zorgt voor toekomstbestendige en betrouwbare data met een geoptimaliseerd MATIS-platform en correcte statistieken.

MATIS is geen louter administratief meldsysteem. Het is:

• Een beleidsinstrument
• Een monitoringsysteem
• Een Europese rapporteringsbasis
• Een hefboom voor circulaire economie

Daarom is het essentieel dat DataD in opdracht van OVAM de afvalstromen in MATIS valideert met structurele methodiek en continue optimalisatie.

Extra info en bronnen

• Meer achtergrondinformatie over MATIS: https://ovam.vlaanderen.be/materialen-informatiesysteem
• Dieper lezen over de aanpak van CityD-WES: https://cityd-wes.be/
• Praktische gids rond afvalrapportering: https://ovam.vlaanderen.be/

Over DataD en CityD-WES group

CityD-WES group verstrekt onafhankelijk advies aan organisaties, bedrijven en besturen en opereert vanuit twee merken CityD en DataD.

DataD is expert in marktonderzoek en marktstrategie in België. Met zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek gaan we verder dan data en leveren we heldere inzichten in marktsegmenten en in het gedrag van consumenten/klanten. Deze inzichten vertalen we in actiegericht advies. DataD maakt bedrijven en organisaties “marktgedreven”. We zorgen ervoor dat u uw klant, concurrent en omgeving beter leert kennen. Dat u uw producten of diensten perfect afstemt op de wensen van de markt. Dat u uw bestaande afzetmarkten verder uitbouwt en nieuwe markten aanboort. Kortom, DataD zet uw uitdagingen om in kansen.

CityD versterkt de lokale en regionale dynamiek op basis van gericht onderzoek, heldere visies, strategie en een uitvoerbaar maatregelenpakket. Met ons werk richten wij ons op Citymarketing en Centrummanagement, Handel en Horeca, Ruimtelijke Economie, Toerisme en Vrije Tijd, Vastgoed en Gebiedsontwikkeling. Ons ultieme doel is om jouw en onze omgeving aantrekkelijk te maken voor bewoners, bezoekers én bedrijven.

Geïnteresseerd in (markt)onderzoek en beleidsvorming? Meer informatie nodig over onderzoeksmethodieken, een haalbaarheidsonderzoek of de Consumeter? Wil je meer weten over DataD en de ondersteuning die we je kunnen bieden? Contacteer ons voor een vrijblijvende (digitale) afspraak!