DataD begeleidt Agentschap Natuur en Bos op het vlak van faunabeheerzones

Van data naar beleid: hoe DataD het Agentschap Natuur en Bos door data-analyse ondersteunt in faunabeheer  

De everzwijnen zijn in opmars! Everzwijnen vormen niet de gebruikelijke doelgroep van DataD, maar zijn zeker interessant als onderzoeksonderwerp. Het Agentschap voor Natuur en Bos schakelde DataD in om input te verzamelen voor de overlegmomenten in de faunabeheerzones. Er is namelijk een beleid nodig dat een antwoord biedt op de uitdagingen die de aanwezigheid van everzwijnen met zich meebrengt. De input van belanghebbenden werd via een online bevraging verzameld en door DataD geanalyseerd. Daarnaast gebeurde ook een kwalitatieve analyse. 

Faunabeheer in Vlaanderen: hoe onderbouwde data helpt bij complexe beleidskeuzes

Faunabeheer is vandaag meer dan natuurbeheer alleen. In Vlaanderen staat het onderwerp centraal in het spanningsveld tussen biodiversiteit, landbouw, veiligheid en ruimtelijke druk. Beleidskeuzes rond soorten zoals everzwijnen vragen daarom om meer dan intuïtie: ze vereisen een onderbouwde beleidsanalyse natuurbeheer.

In dat kader begeleidde DataD het Agentschap Natuur en Bos (ANB) bij de ontwikkeling en onderbouwing van faunabeheerzones. Met data, analyse en strategische inzichten vertaalden we complexe realiteit naar bruikbaar beleid.

Everzwijnen in twee kampen

Al meer dan vijftien jaar zijn er op bepaalde plaatsen in Vlaanderen opnieuw everzwijnen te vinden. Voor sommigen is de terugkeer en opmars van de everzwijnen een genot, maar voor anderen vormen ze eerder een probleem vanwege de schade aan landbouwgewassen of het creëren van verkeersongevallen. In de streek rond Arendonk en Oud-Turnhout werden bijvoorbeeld verschillende maïsvelden beschadigd in 2023.

De Vlaamse Overheid is sterk bezig aan een beleid dat antwoord moet bieden op de verschillende uitdagingen die de aanwezigheid van everzwijnen met zich meebrengt. Hierbij wordt er gekozen voor een beheer van everzwijnen met inspraak van verschillende belanghebbenden. Om deze participatieve benadering een wettelijk kader te geven, verscheen in 2014 de figuur van het jaarlijks overleg in faunabeheerzones (FBZ’s) en wildbeheereenheden (WBE’s) in de Vlaamse jachtwetgeving (artikel 54 en 55 van het Jachtvoorwaardenbesluit van 25 april 2014).

Agentschap voor Natuur en Bos

Binnen elke faunabeheerzone vindt jaarlijks een overleg plaats om een consensus te bereiken over beheerdoelstellingen en -maatregelen met betrekking tot everzwijnen op bovenlokaal niveau voor de volgende periode. Het Agentschap voor Natuur en Bos schakelde DataD in om input te verzamelen voor de verschillende overlegmomenten. Daarnaast zal de verzamelde info van DataD ook gebruikt worden op het jaarlijks overleg dat gevoerd wordt binnen elke Wildbeheereenheid om een consensus te bereiken over beheerdoelstellingen en -maatregelen op lokaal niveau.

De rol van DataD: van analyse naar beleidsvisie voor faunabeheer

DataD werd ingeschakeld om structuur te brengen in deze complexiteit.

Onze aanpak vertrekt steeds vanuit één principe:
data is pas waardevol wanneer ze leidt tot toepasbaar beleid.

Concreet betekende dit:

• Analyse van beschikbare data rond fauna en territorium
• Afbakening en onderbouwing van faunabeheerzones
• Inzicht in ruimtelijke en ecologische patronen
• Vertaling naar beleidsopties en scenario’s
• Ondersteuning bij strategische keuzes

We bouwen daarbij verder op bestaande data, vullen aan waar nodig en zorgen voor een heldere interpretatie DataD stond in voor het verzamelen en verwerken van informatie aan de hand van een bevraging over beheersmaatregelen voor everzwijnen die de stakeholders het afgelopen jaar uitgevoerd hebben op het terrein.

Waarom datagedreven faunabeheer werkt

Zonder data blijft faunabeleid vaak reactief. Met data wordt het proactief.

• Een onderbouwde beleidsanalyse natuurbeheer maakt het mogelijk om:
• Gerichte zones af te bakenen
• Beleidsmaatregelen te prioriteren
• Impact van beslissingen beter in te schatten
• Stakeholders te overtuigen met objectieve inzichten
• Conflicten te reduceren door transparantie

Het resultaat is geen theoretisch rapport, maar een praktisch kader waarmee overheden effectief aan de slag kunnen.

Van inzichten naar concrete beleidsimpact

De meerwaarde van deze opdracht zit niet enkel in de analyse, maar in de vertaling. Voor het Agentschap Natuur en Bos betekende dit:

• Duidelijk afgebakende faunabeheerzones
• Onderbouwde beleidskeuzes rond soortenbeheer
• Betere afstemming tussen natuur, landbouw en omgeving
• Een toekomstgerichte aanpak gebaseerd op data

Dit sluit naadloos aan bij de missie van DataD: inzichten vertalen naar haalbare acties die beleid versterken.

Faunabeheer als onderdeel van bredere ruimtelijke uitdagingen

Faunabeheer staat niet op zichzelf. Het raakt aan:

• Ruimtelijke ordening
• Landbouwbeleid
• Klimaat en biodiversiteit↳ Veiligheid en leefbaarheid

Net daarom is een geïntegreerde aanpak essentieel. DataD combineert marktonderzoek, ruimtelijke analyse en strategisch inzicht om beleidsvraagstukken in hun volledige context te benaderen — niet als losse studie, maar als onderdeel van een bredere beleidsvisie.

Methodiek en rapportering

Aan de hand van een online vragenlijst werd informatie verzameld. DataD peilde in deze bevraging bij de betrokkenen naar concrete realisaties in het afgelopen kalenderjaar evenals naar specifieke knelpunten en hun vermoedelijke oorzaken.

We weten dat het bij dit soort onderzoek van groot belang is om gerichte en eenduidige vragen te stellen. Bij bevragingen voorzien we ook voldoende open vragen zodat de respondenten suggesties en ideeën kunnen aanreiken. Elke bevraging valideren we aan de hand van een verstaanbaarheids- en interpretatietest (pre-test).

De bevraging werd door DataD online verspreid naar mogelijke participanten:

• via ontvangen distributielijsten;
• via het beschikbaar stellen van een link (URL) aan verschillende koepelverenigingen.

Na het veldwerk analyseerden we de input van meer dan 750 stakeholders/respondenten. Hierbij werden noodzakelijke controles uitgevoerd om de kwaliteit van het onderzoek te garanderen. DataD voerde verschillende analyses voor dit (markt)onderzoek uit. Zo werden er bijvoorbeeld bivariate analyses uitgevoerd, waar de resultaten van een stelling werden weergegeven per zone. De analyses gebeurden over verschillende stakeholdergroepen heen en de resultaten werden opgedeeld per faunabeheerzone.

DataD berekende ook PCI-scores. PCI staat voor Potential of Conflict Index. Dit wordt gebruikt bij stellingen met een meetinstrument met bijvoorbeeld een 5-puntenschaal. De PCI geeft inzicht in de spreiding van de gegevens/respondenten en berekent het potentieel voor conflict tussen de respondenten. En dit op een bevattelijke manier voor een niet statistisch publiek. Deze score kan helpen om strategieën en beleid te ontwikkelen die conflicten voorkomen. Naast de kwantitatieve analyse, werd er ook een kwalitatieve analyse gedaan. DataD gaf hierbij een gebiedsgericht overzicht per faunabeheerzone van knelpunten.

De resultaten van de bevraging werden op een gestructureerde en begrijpelijke wijze voorgesteld door DataD, zodat de verschillende stakeholders daarmee aan de slag kunnen voor zelfreflectie, voortzetting van de maatregelen en nieuwe initiatieven.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat is een beleidsanalyse natuurbeheer?
Een beleidsanalyse natuurbeheer onderzoekt hoe natuur en fauna best beheerd worden op basis van data, met als doel onderbouwde beleidskeuzes te maken.

Waarom zijn faunabeheerzones belangrijk?
Ze zorgen voor een gerichte en efficiënte aanpak van fauna, afgestemd op ecologische en ruimtelijke realiteit.

Hoe ondersteunt DataD overheden?
Door data te verzamelen en te analyseren, inzichten te formuleren en deze te vertalen naar concrete beleidsaanbevelingen.

Werkt DataD enkel voor overheden?
Nee, ook private partijen en organisaties met ruimtelijke impact kunnen beroep doen op onze expertise.

Wat maakt jullie aanpak anders?
De combinatie van objectieve data, strategisch inzicht en een sterke focus op uitvoerbaarheid.

Voor wie is dit relevant?

Deze aanpak is bijzonder relevant voor:

• Vlaamse overheden en agentschappen
• Provincies en lokale besturen
• Organisaties actief in natuurbeheer
• Private stakeholders met impact op ruimtegebruik

Iedere partij die geconfronteerd wordt met complexe beleidskeuzes rond natuurbeheer, heeft baat bij een onderbouwde en objectieve aanpak.

Analyse in functie van  faunabeheer in Vlaanderen

Deze case speelt zich af binnen een specifieke Vlaamse context:

• Vlaanderen kent een hoge ruimtelijke druk en versnippering
• Faunabeheerzones zijn essentieel voor evenwicht tussen natuur en economie
• Beleidskeuzes worden genomen op Vlaams en provinciaal niveau
• Stakeholderlandschap is complex (overheden, landbouw, natuurorganisaties)
• Data en objectieve analyse zijn cruciaal voor gedragen beslissingen

Waarom kiezen voor DataD?

Wat ons onderscheidt:

• Combinatie van data, onderzoek en strategie
• Onafhankelijke en objectieve analyses
• Ervaring met Vlaamse beleidscontext
• Vertaling naar concrete en uitvoerbare aanbevelingen
• Lokale verankering in Brugge en Genk

Wij leveren geen rapporten die in de kast verdwijnen, maar inzichten die gebruikt worden.

Wil je weten hoe een onderbouwde beleidsanalyse jouw natuurbeheer kan versterken?

Over DataD en CityD-WES group

CityD-WES group verstrekt onafhankelijk advies aan organisaties, bedrijven en besturen en opereert vanuit twee merken DataD en CityD.

DataD is expert in marktonderzoek en marktstrategie. Met zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek gaan we verder dan data en leveren we heldere inzichten in marktsegmenten en in het gedrag van consumenten/klanten. Deze inzichten vertalen we in actiegericht advies. DataD maakt bedrijven en organisaties “marktgedreven”. We zorgen ervoor dat u uw klant, concurrent en omgeving beter leert kennen. Dat u uw producten of diensten perfect afstemt op de wensen van de markt. Dat u uw bestaande afzetmarkten verder uitbouwt en nieuwe markten aanboort. Kortom, DataD zet uw uitdagingen om in kansen.

CityD versterkt de lokale en regionale dynamiek op basis van gericht onderzoek, heldere visies, strategie en een uitvoerbaar maatregelenpakket. Met ons werk richten wij ons op Citymarketing en Centrummanagement, Handel en Horeca, Ruimtelijke Economie, Toerisme en Vrije Tijd, Vastgoed en Gebiedsontwikkeling. Ons ultieme doel is om jouw en onze omgeving aantrekkelijk te maken voor bewoners, bezoekers én bedrijven.

Geïnteresseerd in (markt)onderzoek en beleidsvorming? Meer informatie nodig over onderzoeksmethodieken, een haalbaarheidsonderzoek of de Consumeter? Wil je meer weten over DataD en de ondersteuning die we je kunnen bieden? Contacteer ons voor een vrijblijvende (digitale) afspraak!